VIAXAMOS Á ITALIA ANTIGA e AOS COMEZOS DO LATÍN

ITALIA ANTIQUA

LITERA ET NUMERI LINGUAE LATINAE

ITALIA

SOBRE A LINGUA NAI DO LATÍN

A lingua que vén sendo avoa do galego,  do portugués, do castelán, do francés, do catalán e das restantes linguas románicas que derivan do latín é unha hipótese lingüística. Antes deseguir adiante debemos coñecer mellor a prehistoria da lingua latina.
Como se soubo que era a nai do latín?

LEGERE, AUDIRE, SCRIBERE

TRIA LABORES: LEGERE, AUDIRE, SCRIBERE.

SPES, ULTIMA DEA

Moeda romana coa representación da dea Spes.

Spes, spei (f): Esperanza.
Así aparece esta palabra nun dicionario de Latín. Con ela comezamos o curso, porque o lema do centro xira arredor do concepto da esperanza.

Saber latín
Imos comezar logo coa esperanza de chegar axiña, cando o curso vaia avanzado, a estudar a 5ª declinación  que como podedes supoñer polo número esixe pasar antes pola 1ª, 2ª, 3ª e 4ª que tamén son declinacións. Claro agora non sabedes que é iso das declinacións, explicarémolo ipso facto, mais non hoxe.

Temos tamén a esperanza de que, ademais de algo de lingua latina, neste curso coñezas mellor a historia e a vida dos romanos, comprobes canto temos de romanos nós os galegos, saibamos máis de como chegaron ata aquí e investiguemos que herdamos daquela época e como condicionou o noso futuro. Non esperemos máis. Comecemos:

Unha deusa co símbolo da abundancia na man, a cornucopia,
un atributo que comparten Ceres, Fortuna e Spes.

A deusa da Esperanza: Spes (en latín): unha deusa que, aínda que non semella ser a mesma deusa en Roma que en Grecia, Elpis ("esperanza"en grego), era representada como unha muller nova que ten na man unha flor (como na moeda da fotografía de máis arriba) ou coa cornucopia (como tam´ne podes ver noutra foto). Porta  símbolos ben da próxima primavera, a primeira ou ben, a outra, da abundancia, é dicir, en todo caso, do futuro proveitoso que ha chegar.

Os romanos dicían: "Spes, ultima dea" a esperanza é a última deusa, de onde sae o dito actual: a esperanza é o último que se perde.

Unha calivera coa moeda na boca para Caronte

Esperanza para a eternidade
 Sabías que os romanos (como tamén os gregos), á hora de soterrar ou queimar aos mortos, colocábanlle na bocados seus defuntos  unha moeda ou ben dúas nos ollos ?  Por que o facían? Naquel ritual estaba ben presente a esperanza.  Facíano coa esperanza de que tivesen pagada a súa viaxe ao Máis Alá, ao Alén. Tiñan a crenza que o barqueiro Caronte esixía ese pago para poder subir na barca que os levaba á beira contraria, ao do Outro Mundo.


QUAESTIO:

Quen será esta deusa: Ceres, Fortuna ou Spes?

CONCURSO DE TEATRO CLÁSICO

Deseño de Mayte Calvar

Participamos con dúas obriñas no 1º Concurso de teatro clásico do San Narciso que terá lugar o próximo día 21 de xuño.  Unha traxedia grega versionada (a partir da versión galega da Aula de Teatro San Narciso: Palabras para Antígona de Sófocles a Anouilh) 

Foto de Mary Iglesias

Actúan:
Antígona: Andrea Iglesias Beltrán
Ismene: Ángela Santiago
Creón: Rodrigo  Pazos
Hemón: Manuel Albariñas
Eurídice: Iria Aguete
Soldados: Rubén Iglesias e Fernando Sobral

Vídeo: Mary Iglesias

Dirección: Héctor Silveiro

Deseño de Mayte Calvar

- A revolta das Sabinas: É unha comedia  traída da Atenas Clásica dende a Lisístrata de Aristófanes aos tempos da Fundación de Roma e adaptada por nós mesmos/as.

Actúan:
Hersila: Andrea Iglesias Beltrán
Sabinas raptadas: Ángela Santiago, Mayte Calvar e Iria Aguete
Tito Tacio, rei Sabino: Rodrigo  Pazos
Rómulo, rei de Roma: Manuel Albariñas
Albano: Rubén Iglesias
Sabino: Fernando Sobral

Dirección: Héctor Silveiro

A banda deseñada que acompaña a modo de introdución esta representación colgarémola en breve.

Varios textos para ir practicando

AD TEMPLUM

 Claudius, pater Claudiae Luciique, mercator est, iam id scimus. Mox in Graeciam iter inire debet, nam garum vendere et nova dolia emere vult. Semper ad templum adit et sacerdotes consultat antequam iter init. Sacerdos dicit si iter inire oportet aut non.

In societate romana multi sacerdotes sunt, qui in templo deos consultant: Haruspex per sacrificium animalium viscera examinat. Augur caelum, fulmina, tonitra et aves quoque observat, quantae sunt, quid faciunt et unde veniunt; si aves  a latere dextro veniunt, praesagium bonum est, si a latere sinistro veniunt, praesagium malum est.

In Imperio Romano  alii sacerdotes sunt: Pontifices, qui ferias constituunt, Flamines, qui deorum cultum curant, et Vestales, quae ignem sacrum vigilant.

Templum aedificium est ubi dei habitant. Ante templum ara est, ubi sacerdotes animalia sacrificant. Templa romana super podium sunt et podia scalam habent; per scalas sacerdotes in templum intrant. Ceteri homines in templum intrare non possunt, sed ad templum manent. In templo una cella cum statua dei est.



adeo, is, ire, adii: dirixirse a
alius, alia, aliud ( pronm/ adxect) outro
animal, -is:(n) animal
antequam: conj. antes de/que
ara,-ae(f) altar
augur, -is ( m) sacerdote que interpreta o ceo e as aves.
cella,-ae (f): cela.
contituo, is - ere: establecer
curo,-as,-are,-avi: procurar, coidar.
deus-i: (m) deus
dexter, -tra,-trum (adxec) destro, dereito.
dolium, ii (n) barril, bocoi.
emo, is, ere: comprar
feria,-ae (f): festas
flamen- inis (m) sacerdote de culto aos deuses.
fulmen, -inis(n) raio
garum, i (n) salmoira.
haruspex, icis( m) sacerdote dos presaxios.
iam. adv. xa
id: pronome de is, ea ,id: este, esta, isto.
ignis, -is (m) lume
ineo, -is, -ire,-ivi: emprender, comezar.
intro, -as,-are, -avi; entrar
iter, itineris (n) camiño.
latus,-eris(n) lado, costado.
maneo, -es, -ere, -ui: permanecer
mercator,-oris(m) comerciante.
mox: adv. logo.
oportet: (vbo impersoal) convir, ser necesario.
podium, íi(n). podio, base
pontifex, -icis (m) pontífice, sacerdote máximo.
possum, potes, posse, potui: poder
praesagium, ii (n) presaxio.
sacer, -cra,-crum: sagrado
sacerdos, -otis (m) sacerdote
sacrificium, ii(n) sacrificio
scala,-ae (f): escada
scio, is, ire, scii: saber
sinister,-tra-trum(adxec) esquerdo, sinistro.
societas, -atis(f) sociedade.
satatua, -ae (f) estatua.
super (prep) sobre
tonitrum, -i (n) trono.
Vestalis, is ( f) sacerdotisa de Vesta
viscus, -eris (n): (sobre todo en plural) visceras, entrañas
vult 3ª sing. do presente do verbo irregular volo,vis, velle,volui: querer


Outros tres textos:

HUMANUM CORPUS

CICONIA ET VULPES

PUERORUM ROMANUM VITA

PLUTO ET PROSERPINA: VER ET HIEMS

Pluto, inferorum deus, pulcherrimam Cereris filiam, frumenti deae, vidit et amavit.

Quare virginem in nemore flores legentem Pluto, ex terrae caverna proveniens, rapuit et in matrimonium duxit.

Excruciata dolore, mater non iam in agris laborat. Fames hominibus inminet.

Tum Iuppiter, deorum sapientissimus, concordiam efficit: Proserpina partem anni in terra cum matre, partem sub terra cum coiunge aget.

Dum in terra est, plurimos flores, magnam copiam frumenti videbimus; cum ad inferos excedit, Ceres, tristis fruges non gigniet.


ad: prep. de acusativo: cara a
ager, agri: (m) campo.
ago,is,ere, egi:facer, pasar o tempo, vivir.
amo, as,are,-avi: amar
annus,-i: m. ano
caverna,ae: f. caverna
Ceres, Cereris: f. Ceres
concordia,ae.(f)
coniux, -ugis: (m e f.) conxuxe
copia,ae: (f) abundancia.
cum (conxunción temporal) cando
dea,-ae. (f) deusa
deus-i (m) deus
dolor, -oris: (f) dor
duco,is,ere, duxi: conducir. (casar)
dum: conx. mentres
efficio,is,ere, -feci: facer
excedo,is,ere, excesi: descender
excruciatus,a,um: (adxec.-participio) desfeito
fames, -is (f) fame.
filia,ae.(f) filla
flos, floris: (m) flor
fruges, -um (só se declina en plural) cereais, colleitas.
frumentum, -i (n): trigo
gigno,is,ere, genui: xerar,enxendrar
hiems, hiemis:(m) inverno
homo.-inis(m) home.
inferi, -orum: m. infernos
immineo,es,ere: ameazar
Iuppiter, Iovis:(m) Xúpiter
lego,is,ere: ler / coller (legentem acus.sing  participio pte- adxec- tradúcese  "que collía")
mater,-tris (f) nai.
matrimonium.ii: (n) matrimonio
nemus, -oris (n) bosque
pars, partis:(f) parte
Proserpina,ae: (f)  Proserpina, filla de Ceres.
proveniens,-entis: saíndo (participio de pte. valor de adxect. tradúcese como xerundio)
Pluto, -onis: (m) Plutón
plurimi,ae, a: normalmente enunciado en plural moitos.
quare: adv. polo que
rapio,is ere, rapui: raptar
sapientissimus,a,um: o máis sabio
sub: prep de abla. baixo de
tristis, -e: adxec. triste.
tum:adv. entón
ver,veris (n) primavera.
video,es,ere, vidi: ver
virgo,-inis: moza