LEGERE ET...

 RECOMENDAMOS AS SEGUINTES LECTURAS: Os gustos e niveis de lectura son diversos e variados nos seguintes libros que vos propomos:

Achegarse ao noso mundo antigo a través da novela na inminente chegada dos romanos ao noso territorio: AS MURALLAS DE BERGIDA de Fernando Cerezales Edicións Positivas:

O mundo céltico galaico anterior aos romanos tamén aparece en KALLAIKOS de Paco Boluda.

Para viaxar á Roma imperial:  YO CLAUDIA  de Marilyn Todd

En clave de ensaio : CELTAS, CASTREXOS E ROMANOS  

Un libro sobre a vida de César novelado en triloxía: MALDITA ROMA Santiago Posteguillo

CATULUS ET CLODIA

 Trátase dun proxecto arredor da literatura e da sociedade romana do século I a.C. Utilizaremos como fonte primeira a dos sentimentos de Catulo, os seus poemas, os inspirados directamente pola relación con Clodia. 

Comezamos co poema seguinte:

 VIVAMVS, MEA LESBIA, ATQVE AMEMVS                         

  RUMORESQVE SENVM SEVERIORVM                                                     

  OMNES VNIVS AESTIMEMVS ASSIS.

  SOLES OCCIDERE ET REDIRE POSSVNT                                

 NOBIS, CVM SEMEL OCCIDIT BREVIS LVX,

 NOX EST PERPETUA UNA DORMIENDA.

 DA MI BASIA MILLE, DEINDE CENTVM,                                    

 DEINDE MILLE ALTERA, DEIN SECVNDA CENTVM,

 DEINDE VSQVE ALTERA MILLE, DEINDE CENTVM.

  DEIN, CVM MILIA MULTA FECERIMVS,                                          

  CONTVRBABIMVS ILLA, NE SCIAMVS                                        

  AUT NEQVIS MALVS INVIDERE POSSIT                                                

  CVM TANTVM SCIAT ESSE BASIORUM.

-                        -Vivamos, Lesbia miña, e amemos

                            e os rumores dos vellos severos               

                              todos impórtennos un euro.

                     Os soles poden morrer e volver a nacer

  para nós, cando morra a nosa única breve luz,

  unha noite perpetua teremos que durmir.

 -Dáme mil bicos, logo un cento,    

 despois outros mil, logo un segundo cento,

de novo outros mil, logo un cento

  - E logo, cando contemos moitos miles,   

    confundiremos a conta para que non a descifremos

  nin poida ningún malvado mirarnos mal

  ao saber o número de bicos que nos demos.

Comentario do poema: 

 Quaestiones: UT TU LEGIS, DICAS…

ET  SCRIBAS…

POST LEGERE, AUDIRE ET INVESTIGARE: SCRIBE TUAM FABULAM

SCRIBE CUM TUIS VERBIS, SED NON COPIARE ET LIGARE

Scribe: Qui Catulus et Clodia sunt?
 Quid fecerunt?

ILLE MI PAR......

Aude scribere! Quid animus Catuli in hoc carmine est?

1-  Recreando versos de Safo de Lesbos, Cátulo atrévese a escribirlle a Clodia estes versos. Describe un momento especial da súa relación con Clodia.  Como o definirías ti?:

 

Tes que saber que as tres primeiras estrofas son unha versión libre feita por Cátulo sobre un poema de Safo. 

Ille mi par esse deo videtur,       

ille, si fas est, superare divos

qui sedens adversus identidem te

spectat et audit

dulce ridentem, misero quod omnis

eripit sensus mihi: nam simul te,

Lesbia, aspexi, nihil est super mi

vocis in ore,

lingua sed torpet, tenuis sub artus

flamma demanat, sonitu suopte

tintinant aures, gemina teguntur

lumina nocte.

 

Otium, Catulle, tibi molestum est:

otio exsultas nimiumque gestis:

otium et reges prius et beatas

perdidit urbes.

 

                                                    Aquel a un deos semella ser, 

                                                   aquel , se isto está permitido, e estar por riba dos deuses

                                                   quen ante ti senta e sen cesar 

                                                    contémplate e escóitate

                                                    como ris docemente, o que pobre de min

                                                     róubame todos sentidos: pois ao mesmo tempo,

                                                      que te vin, Lesbia, non me queda nin un fío

                                                     de voz na boca,

                                                      a lingua, vólvese torpe, baixo as articulacións

                                                      unha chama mainiña avívase, cun son propio

                                                       tintinean os oídos, cobre unha dobre

                                                       noite os meus ollos.

                                                            O ocio, Cátulo, éche perxudicial:

                                                             co ocio exáltaste e impaciéntaste demasiado.

                                                             o ocio antes que a ti tanto a reis 

                                                             como a felices cidades botou a perder.                                                      

2- Procura localizar unha versión do poema de Safo que recrea Cátulo para que poidas comparalo. 

 ALTERUM CARMEN :

Lugete, o Veneres Cupidinesque,

Et quantum est hominum venustiorum.

Passer mortuus est meae puellae,

Passer, deliciae meae puellae,

Quem plus illa oculis suis amabat:

Nam mellitus erat suamque norat

Ipsam tam bene quam puella matrem

Nec sese a gremio illius movebat,

Sed circumsiliens modo huc modo illum

Ad solam dominam usque pipiabat.

Qui nunc it per iter tenebricosum

Illuc, unde negant redire quemquam.

At vobis male sit, malae tenebrae

Orci, quae omnia bella devoratis:

Tam bellum mihi passerem abstulistis.

O factum male! o miselle passer!

Tua nunc opera meae puellae

Flendo turgidoli rubent ocelli

                                     Catulo  III

Chorade, Venus e Cupidos,

e cantos homes sexades sensibles á beleza. 

Morreu o paxariño  da miña amada,

o paxariño, delicia da miña amada,

a quen quería máis que aos seus propios ollos:

 era doce como o mel, coñecía a súa dona

 tan ben como unha flla a súa nai e non se afastou do seu colo,

senón que, choutando de aquí para alá,

somente a súa dona piaba.

Agora vai por un camiño tebroso

cara a un lugar de onde ninguén regresa.

 En hora mala vos, malditas tebras do Orco,

 que devorades todas as cousas fermosas,

 roubástesme o fermoso paxariño!

Que desgraza, que agora pola túa culpa,

pobre pardal, os ollos da miña amada 

están vermellos e hinchados de chorar. 

                                  (Cátulo, Poemas III) 

LUCUS AUGUSTI

Alí fomos, alí estivemos e alí atopamos cousas coma esta:                                                                     





















Unha ficha técnica do propio Museo de Lugo onde a vimos.Trátase dunha fermosa estela funeraria atopada en Crecente, San Pedro de Mera (Lugo) moi interesante, por que?


1º
2º
3º

Completemos a nosa información lembrando que eran aras, estelas e miliarios

APANA·AMBO

LLI·F·CELTICA

SVPERTAM·

….OBRI

Para avanzar co verbo SUM:

PLAN LECTOR: EPIDICUS de Plauto.

Imos traballar o Plan Lector a través da obra de Plauto titulada EPÍDICUS. Trátase dunha obra de teatro do século III/ II a. C. Trátase dun latín arcaico aínda pouco rodado en textos literarios, ademais que as comedias usan máis ben un latín coloquial e familiar.

TRABALLO PERSOAL E INTRANSFERIBLE: A lectura deste libro debe realizarse no prazo dunha semana e na seguinte iremos preparando as actividades da guía de lectura que se terán que entregar por escrito ao profesor. Non perdamos o tempo, imos ir entrando en  materia e o próximo día 13 é a representación!!!

Pueri, adulescentes, iuvenes, senes...

M.T. Varrón informa que en Roma puer é un varón saído da infancia ata os quince anos, Adulescens de quince a trinta e iuvenis de trinta a corenta e cinco. A partir de aí xa un home sería senex ou nos casos de lonxevidade senior.
Fíxate na seguinte lápida e procura traducila:

POSITUS EST HIC LEBURNA MAGISTER MIMARIORUM, QUI VIXIT ANNOS PLUS MINUS CENTUM. ALIQUOTIES MORTUUS SUM, SED SIC NUMQUAM! OPTO VOS AD SUPEROS BENE VALERE. (CIL III, 3980)

Xa falamos anteriormente da toga praetexta e a bulla como símbolos externos de pueritia. Cando vesten a toga virilis aos dezaseis anos integrábase no exércitoe era considerado adulencens. Os mozos sempre estaban supeditados á patria potestas, a autoridade paterna ata que seu pai morría, entón convertíase en pater familias, o que incluía dereito de vida e morte ius vitae necisque. 


Puellae, virgines, uxores, matronae...

 No caso das mulleres sería o seguinte: Puella era unha nena, virgo a moza en idade de concibir, uxor sería a casada e matrona aquela que xa tivera descendencia co seu marido.

DOMINI ET SERVI

AUDITE, UT LEGIS DICAS IN LINGUAM GALLAICAM:

LIBERI DOMI

AUDITE, UT LEGIS DICAS IN LINGUAM GALLAICAM:

FAMILIA ROMANA (lectio secunda)

QUAESTIONES:

Estne  Medus filius Iulii?

Iulius _______ servorum et _____ liberorum est.

Estne Delia filiae Aemiliae?

Cuius ancilla est Syra?

Cuius Medus et Davus servi sunt?

Quot liberi in familia Iulii sunt?

Quot filiae et quot filii?

Quot servi in familia sunt?

In familia Iulii ______ servi, _______ liberi sunt.

Iulius domin-__ mult-_____ serv-_____ est.

Numerus liber-_____ est tres.

In familia Iuli-_ magn-_ numer-_ serv-___ et pauc-_ numer-_ liber-___ est.

In familia Iuli-_ mult-_ serv-_ Graec-_ et mult-__ ancill-__ Graec-__ sunt.

In Graecia et in Italia magn-__ numer-__ oppid-_____ sunt.

Sparta, Delphi Tusculumque tria oppid-__ sunt, duo oppid-_ Graec-_ et unum oppid-__ Roman-_.

Suntne magni fluvii in Africa?

Suntne magnae insulae in Graecia? 

Qui Cornelius et Iulius sunt?

Interrogat Cornelius: Estne Davus servus tuus?

Suntne Delia et Syra ancillae tuae?

Magister interrogat: Titulus libri tui "Lingua Latina " est. 

Qui est titulus capituli primi?

Qui est titulus capituli secundi?

ANALIZA:

In familia mea servi  centum sunt.

Numerus servorum meorum centum est.

Magnus numerus servorum tuorum est!

 Delia et Syra et ceterae multae ancillae meae sunt.

Multae paginae et multa capitula in libro tuo sunt.

In pagina prima capituli secundi multa vocabula  nova sunt.

Numerus vocabulorum latinorum magnus est.

LITTERAE ET NUMERI

Imos coñecer a orixe do alfabeto latino que deriva do grego a través do etrusco e explicar logo como se len as distintas letras e algunhas regras importantes de pronunciación do latín clásico.

Leamos un pequeno texto en latín:

VIVAMVS, MEA LESBIA, ATQVE AMEMVS

RUMORESQVE SENVM SEVERIORVM

OMNES VNIVS AESTIMEMVS ASSIS.
SOLES OCCIDERE ET REDIRE POSSVNT

NOBIS, CVM SEMEL OCCIDIT BREVIS LVX,
NOX EST PERPETUA UNA DORMIENDA.
DA MI BASIA MILLE, DEINDE CENTVM,

DEINDE MILLE ALTERA, DEIN SECVNDA CENTVM,

DEINDE VSQVE ALTERA MILLE, DEINDE CENTVM.

DEIN, CVM MILIA MULTA FECERIMVS,

CONTVRBABIMVS ILLA, NE SCIAMVS

AUT NEQVIS MALVS INVIDERE POSSIT

CVM TANTVM SCIAT ESSE BASIORUM.

Podes comprobar como soa este texto aquí  

NUMERI

 Os dedos da man, como moitos de nós fixemos de pequenos, serviron aos romanos para estilizalos e dar lugar aos famosos números I, II, III e tamén IIII que normalmente escribían así e non tanto IV. 

A man aberta (catro dedos unidos e o pulgar separado) disque dá lugar ao cinco: V.  

Os números restantes proceden de letras do alfabeto grego que os romanos non usaban. O número 10= X procede da letra grega "khi" son que non había en latín.  

A letra grega Ψ"psi" foise volvendo angulosa e perdeu o trazo esquerdo ata aparecer como L= 50. 

O Θ"theta" grego foise abrindo e perdendo o guión central ata seren C = 100. 

O D = 500 deriva da metade da letra Φ"phi" que se foi abrindo ata chegar a seren un M = 1000.

EVOLUCIÓN DO ALFABETO LATINO  

Finalmente, imos ver como evolucionou o alfabeto latino ata os nosos días: