QUINTA DECLINATIO

 

QUINTA DECLINATIO

MAIUS 

TEXTO : VER AETERNUM

 QUARTA DECLINATIO 

Analizar e traducir as  4 seguintes oracións con palabras da 4ª declinación:

                                       Exercitus romanos Hanibal timet.

exercitus,-us(m): exército

Hanibal, -is(m) Aníbal.

romanus,-a-um: romano 

timeo,es,ere: temer

                                          Romani hostium impetum non timebant.

hostis-is(m) inimigo

impetus, us (m): ataque

romanus, -a,-um

                                   

                                    Senatus magnum exercitum in hostes misit. 

exercitus, -us (m) exército

hosteis,-is (m) inimigo

magnus-a,-um: grande

mitto, -is, -ere, misi: enviar

Senatus, us (m): Senado

                                   Caesar equitatum exercitus in cornibus collocavit.

Caesar. -aris (m): César

cornu- us (n) en plural ás laterais (do exército)

colloco, as,are, avi: colocar, situar.

equitatus, us (f) cabaleiría

 EXERCICIO II 

Logo copia, analiza e traduce tamén o seguinte texto dunha obra de Teatro de PLAUTO:

 Argumento da escena:  O escravo Sosias narra ao seu amo (Anfitrión) o encontro co seu "alter ego"  (que era en realidade o deus Mercurio que tiña a súa mesma apariencia).

SOSIA: Vera dico, domine. Omnem imaginem meam alter habet et similis est mei. Idem est atque ego.

AMPHITRUO: Quid narras?

SOSIA: Eodem est ille habitu; iisdem pedibus incedit, iidem oculi, idem nasus, eadem frons in capite eodem; co­lor idem eiusdem barbae. Easdem aures habet, os idem. Neque lac lactis similius est quam ille ego similis est mei. Eadem fecit atque ego. Ipse mihi omnia narravit, non modo pugnam, sed praedam, hostes ti­moremque meum. Ipsius Sosiae vim et virtutem ag­novi.

AMPHITRUO: Insane!

SOSIA: Vera dico. Nunc ego sum domi.

VOCABULA: 

adsum, ades, adesse, affui: estar a pé /ante 

agnosco, is-ere, agnovi: coñecer.

apud ( prep.) ante, xunto a

at: conx. pero

audio, -is.-ire,-ivi: escoitar

aures-is:(f) orella

barba,-ae:(f) barba

bibo, is,ere,bibi: beber

caput,-itis (n) cabeza.

color, -oris(m) cor

dico, is ere, dixi: dicir

domi: (locativo de domus: casa) na casa 

dominus, -i: (m) señor

duo, duae,duo: dous.

equidem: adv. certamente

esse infinitivo do verbo sum, es, esse, fui: ser, estar.

eius (xenitvo de is ,es ,id: este, esta isto) de este

frons, frontis: (f) fronte.

habitus,us: forma  eodem habitu ( a mesma aparencia).

hic ( adv. ) aquí.

homo , hominis (m) home

hostis-is: (m) inimigo

idem, eadem, idem (pronome de identidade) o mesmo, a mesma, o mesmo.

ille, illa, illud (pronome/ adx) aquel, aquela, aquilo (pode ser el, ela)

illic; adv. alí.

imago, -inis(f): imaxe

incedo, is .ere: andar, avanzar.

inquam: (verbo defectivo ) digo

insanus, -a,-um: (adx) tolo.

ita(adv) así, deste modo

lac, lactis: (n) leite

mei (xenitivo do pronome persoal 1ª persoa singular) de min.

modus, .i: modo, maneira, xeito, forma.

narro,-as- are, avi: contar.

nasus, -i (m) nariz.

-ne? acaso...?

non modo... sed : non só... senón 

nunquam ( adv) nunca

oculus,-i:(m) ollo

omnis, -e: adx. todo

os, oris ( n) boca

pes,pedis (m) pé.

potest  3ª persoa de possum: poder 

praeda,ae(f) botín.

profecto (adv) certamente, sen dúbida

pugna,-ae (f) batalla, loita.

res, -ei (f) cousa, asunto. 

similis, -e: adx. semellante, idéntica

similius: Máis semellante a/que 

simul(adv) ao mesmo tempo

timor-oris: (m) temor.

tunc: (adv) entón

turpissmus,-a.-um: descarado, sen nada de vergoña

ubi? Onde

vera, ae: (f) verdade

virtus-utis(f) valor

vis: (vires) (f) forza 

ADXECTIVOS DA TERCEIRA: FORTIS, -E / BREVIS, -E

 Os adxectivos da 2ª e da 1ª tipo: Bonus, - a, - um  / Niger, -gra, -grum/

Os adxectivos da 3ª declinación, tipo omnis,-e / brevis,-e

Como se declinan os adxectivos pola 3ª declinación

OS TEMAS EN I da Terceira Declinación:

 

QUAESTIONES:

1- Imos distinguir entre temas en consonante temas en -i na seguinte listas se substantivos da 3ª declinación:

suavitas,-atis (f)

nubes, -is (f)

regio, -onis (f)

civis, -is (m)

imber, -bris (m)

navis, -is (f)

mare,-is (n)

2- Agora declinemos unha serie de temas parisílabos escolle tres, que un deles sexa neutro:

TERTIA DECLINATIO I (temas en consonante)

Saberías distinguir destas palabras cales son da terceira declinación?

EXERCITIA

1- Imos identificar palabras da terceira declinación nun dicionario:

ager, agri (m)
aula, -ae (f)
bellum, -i (n)
dominus, -i (m)
caput, -itis (n)
hostis, -is (m)
legio,-onis (f)
mater, tris(f)
mulier-eris: (f)
pax, pacis:(f)
poeta ,-ae:(m)
tempus, -oris (n)
vir, -i: (m)

2- Agora imos diferenciar en temas en consonante (imparisílabas) e temas en -i (parisílabas)


3- Finalmente imos declinar os temas en consonante da lista de susbtantivos anterior:

2ª DECLINACIÓN

 

Saberías declinar usando o declinator? 

filius, -i (m):  fillo

domus, -i (f):  mansión, casa nobre.

puer, -i (m):  neno, mozo

aedificium,-ii (n) edificio.

Para traballar con textos 

 FAMILIA ROMANA 

DOMUS, VILLA ET INSULA

O VERBO EN LATÍN

 VERBUM 

DECLINATOR

Unha ferramenta moi útil o DECLINATOR que nos acompañará nesta batalla coa análise e tradución de textos. Iremos ampliando a medida que vaiamos aprendendo declinacións.  Procura ter unha copia contigo sempre.   E  para saber como usalo pode ser moi útil ver os seguintes vídeos:

Analiza e traduce usando o declinator o seguinte texto:

MINERVA ET DIANA

Fabulae carae sunt puellis, nam fabulae puellas delectant. Multae fabulae memorant antiquas deas.

Minerva dea non solum sapientiae magna dea est, sed etiam pugnas amat atque hastam galeamque habet. Minervam, sapientiae deam, amamus. Poetae prudentiam Minervae laudant et statuam aramque Minervae rosis ornant, atque gloriam Minervae saepe laudant.

Diana sagittas portat. Aras Dianae, deae lunae et silvarum, rosis ornamus, nam Diana dea feras sagittis saepe vulnerat et captat aut necat. Cerva Dianae sacra erat. Puellae aras Dianae rosis ornant.

QUAESTIONES:

Quae  statua Minervae est?

Quid animal ad Dianam est?

Cur Minerva hastam portat et Diana sagitas?

Para traducir temos que coñecer tanto os mecanismos básicos da lingua latina (que co declinator será máis doado de facer) como tamén dominar o léxico preciso, para o que podes botar man, polo de agora, imos ir apuntando un vocabulario: 

Ad ( prep. de acusativo): a/xunto a.

amo,-as,-are: amar

antiquuus,-a,-um

ara,-ae(f) altar

aut(conx.): ou

carus,.a-um: querido/a

capto- as,-are: capturar

 cerva,-ae(f) cerva

dea,-ae(f) deusa.

delecto,-as,-are: gustar

Diana,-ae(f)Diana (Artemisa en grego)

fabula, ae(f): fabula, conto

fera,-ae(f) fera

galea,-ae(f) casco

gloria,-ae(f): gloria

habeo-es-ere_ ter

hasta,-ae(f) lanza

laudo,-as,-are: louvar, gabar

luna.-ae(f) lúa

magnus-a-um: grande

memoro, -as,-are: lembrar

Minerva,-ae (f): Minerva ( Atenea en grego)

Neco,-as,-are: matar

non solum...sed etiam: (locución correlativa adverbial): non só... senón tamén

orno, -as,-are: adornar

poeta,-ae(m) poeta

porto, -as.-are: portar, levar.

prudentia, -ae (f) prudencia

puella,-ae(f): nena/ Moza.

Pugna-ae(f): loita, batalla

rosa,-ae(f): rosa

sacer,-cra,-crum: sagrado

saepe: adv. con frecuencia

sagitta,-ae (f) frecha , seta.

sapientia, -ae (f) sabedoría

silva,-ae(f) fraga, bosque

statua,-ae(f) estatua

vulnero –as,-are: ferir, vulnerar

ANÁLISE E TRADUCIÓN DO TEXTO

Minerva dea non solum sapientiae magna dea est, 

 SUXEITO        ENLACE       C N      ATRIBUTO   Vbo.

sed etiam pugnas amat atque hastam galeamque habet.

ENLACE       OD       Vbo.   conx.         OD              conx.    Vbo.

                                       aposición

Minervam, sapientiae deam, amamus.

  OD                  CN                OD.        Vbo.

Poetae prudentiam Minervae laudant et 

SUX.         OD                  CN.         Vbo.       conx.

statuam aramque Minervae rosis ornant, 

      OD.           conx.      CI            CC.   Vbo.

atque gloriam Minervae saepe laudant.

 conx.      OD.           CN            CC        Vbo.

Diana sagittas portat. 

SUX.        OD         Vbo.

                                aposición

Aras Dianae, deae lunae  et  silvarum, rosis ornamus, 

 OD.      CN.      CN.      CN.   conx      CN.           CC.      Vbo.

nam Diana dea feras sagittis saepe vulnerat et captat aut necat. 

conx.   SUX.       OD.      CC.       CC.      Vbo.      conx  Vbo.   conx. Vbo.

Cerva Dianae sacra erat.  

SUX.        CI.      ATRIB.  Vbo.   

Puellae aras Dianae rosis ornant.

SUX.     OD.      CI.   CC.     Vbo.

HABEMUS CASUS

 

HABEMUS CASUS?

DOS CASOS ÁS DECLINACIÓNS

Da 4ª e a 5ª declinacións

 

  QUARTA DECLINATIO

  QUINTA DECLINATIO

TERTIA DECLINATIO

 

TERTIA DECLINATIO

SEGUNDA DECLINACIÓN

 

ADIECTIVUS (I)

PARA ASENTAR

 

EXERCITIA  PRIMA DECLINATIONE

HABEMUS CASUS (II)

 

Unha ferramenta moi útil o DECLINATOR que nos acompañará nesta batalla coa análise e tradución de textos. Iremos ampliando a medida que vaiamos aprnedendo declinacións.  Procura ter unha copia contigo sempre. 

QUE DEBO SABER SOBRE A PRIMEIRA DECLINACIÓN: 

DOS CASOS Á DECLINACIÓN 

LABORES PRIMA DECLINATIO

HABEMUS CASUS!

 

QUID CASUS EST? Que é un caso?  Hoxe abrimos esta sección de INTRA MUROS para comezar a analizar o que estamos facendo por intuición á hora de traducir pequenas oracións en latín. Imos comezar a traballar coa GRAMÁTICA LATINA cun concepto que se denomina caso.

     HABEMUS CASUS!  

COMO SE DECLINAN OS ADXECTIVOS DA TERCEIRA DECLINACIÓN?

 

Seguro que lembras que en latín había tamén adxectivos. Xa traballamos abondo cos que se declinan pola PRIMEIRA E SEGUNDA DECLINACIÓN tipo: Bonus,-a, -um ou liber,-a,-um

Agora toca aprender a usar os ADXECTIVOS DA TERCEIRA DECLINACIÓN 

Estes adxectivos presentan tres estes tipos con pequenas diferenzas entre si: 

ACTIVIDADES: Tras visualizar os tres vídeos e usando o declinator realiza os seguintes exercicios.

1- Declinar: Niger, nigra, nigrum (negro).

2- Declinar:  Omnis, omne (todo)

3- Declinar este adxectivo que presenta un só nominativo no enunciado: Amans, amantis (amante) segue as variantes dos temas en -i. 

4- Declinar este adxectivo que ten un só nominativo no enunciado que segue as variantes dos temas en consonante:  Pauper, pauperis (pobre)

QUINTA DECLINATIO

 

QUINTA DECLINATIO.
Temas ou raíces femininas en -e. Unha declinación defectiva (poucas
palabras e algunhas non presentan todas as formas de plural). Semellante á primeira declinación.

acies-ei (f): formación de batalla.
res- ei (f): asunto, cousa.
 Dies. -ei adoita ser masculino, pero pode ser tamén en feminino unha data fixada como por exemplo:

 Die constituta Caesar milites in aciem eduxit.
       CC             Sux.     OD        CC        Vbo.
No día establecido César conduciu aos soldados cara á formación de batalla.

 Como quedaría o declinator

Quarta declinatio

Visualiza este vídeo e logo realiza os exercicios que se propoñen máis abaixo:

1- Copia a táboa coas desinecias para declinar as palabras da 4ª declinación do latín:

2- Dos seguintes substantivos  identifica co teu declinator a que declinacion pertencen cada un. Pon especial atención en descubrir cales son da 4ª declinación:

quercus,i(f)  aqua,ae(f), ver, veris (n), carrus,us (m), rex,-gis (m) mons, montis(m)

genu,-us(n), dies-ei(m), Roma, -ae (f), ficus,i (f) templum, -i(n), fluvius, -ii (m)

manus, us (f), copia,-ae(f), ager,agri(m) Venus, -eris (f) Iuppiter, Iovis(m) hostis, is (m)

miles,-itis(m), exercitus, us (m), Romulus, -i (m), nauta,-ae(m) Cartago, -inis (f) pax, cis(f)

3- Declina a seguir as palabras da 4ª declinación da lista anterior.

4ª Analiza e traduce as seguintes oracións con palabras da cuarta declinación:

Exercitus romanos Hanibal timet.

Hanibal, -is(m) Aníbal. 

timeo,es,ere: temer

                                          Romani hostium impetum non timebant.

hostis-is(m) inimigo

impetus, us (m): ataque

                                   

                                    Senatus magnum exercitum in hostes misit. 

Senatus, us (m): Senado

mitto, -is, -ere, misi ( enviar)

                            Caesar equitatum exercitus in cornibus collocavit.

Caesar. -aris (m): César

equitatus, us (f) cabaleiría

cornu- us (n) en plural ás laterais (do exército)

coloco, as,are, avi: colocar, situar.

TERTIA DECLINATIO

 Imos coa terceira declinación a máis complexa de todas e sobre a que teremos que practicar máis tempo.

 O seguinte paso, despois da presentación inicial será:

Xogar a distinguir palabras das distintas declinacións:

Sobre o Declinator da Terceira: TERTIA DECLINATIO (I)

TERTIA DECLINATIO (II)

TERTIA DECLINATIO (III)

O VERBO: TEMAS DE PERFECTO

 

A RAÍZ DE PERFECTO EN LATÍN:

AS DESINENCIAS: 

Un texto con tempos de perfecto