QUARTA DECLINATIO 

Analizar e traducir as  4 seguintes oracións con palabras da 4ª declinación:

                                       Exercitus romanos Hanibal timet.

exercitus,-us(m): exército

Hanibal, -is(m) Aníbal.

romanus,-a-um: romano 

timeo,es,ere: temer

                                          Romani hostium impetum non timebant.

hostis-is(m) inimigo

impetus, us (m): ataque

romanus, -a,-um

                                   

                                    Senatus magnum exercitum in hostes misit. 

exercitus, -us (m) exército

hosteis,-is (m) inimigo

magnus-a,-um: grande

mitto, -is, -ere, misi: enviar

Senatus, us (m): Senado

                                   Caesar equitatum exercitus in cornibus collocavit.

Caesar. -aris (m): César

cornu- us (n) en plural ás laterais (do exército)

colloco, as,are, avi: colocar, situar.

equitatus, us (f) cabaleiría

 EXERCICIO II 

Logo copia, analiza e traduce tamén o seguinte texto dunha obra de Teatro de PLAUTO:

 Argumento da escena:  O escravo Sosias narra ao seu amo (Anfitrión) o encontro co seu "alter ego"  (que era en realidade o deus Mercurio que tiña a súa mesma apariencia).

SOSIA: Vera dico, domine. Omnem imaginem meam alter habet et similis est mei. Idem est atque ego.

AMPHITRUO: Quid narras?

SOSIA: Eodem est ille habitu; iisdem pedibus incedit, iidem oculi, idem nasus, eadem frons in capite eodem; co­lor idem eiusdem barbae. Easdem aures habet, os idem. Neque lac lactis similius est quam ille ego similis est mei. Eadem fecit atque ego. Ipse mihi omnia narravit, non modo pugnam, sed praedam, hostes ti­moremque meum. Ipsius Sosiae vim et virtutem ag­novi.

AMPHITRUO: Insane!

SOSIA: Vera dico. Nunc ego sum domi.

VOCABULA: 

adsum, ades, adesse, affui: estar a pé /ante 

agnosco, is-ere, agnovi: coñecer.

apud ( prep.) ante, xunto a

at: conx. pero

audio, -is.-ire,-ivi: escoitar

aures-is:(f) orella

barba,-ae:(f) barba

bibo, is,ere,bibi: beber

caput,-itis (n) cabeza.

color, -oris(m) cor

dico, is ere, dixi: dicir

domi: (locativo de domus: casa) na casa 

dominus, -i: (m) señor

duo, duae,duo: dous.

equidem: adv. certamente

esse infinitivo do verbo sum, es, esse, fui: ser, estar.

eius (xenitvo de is ,es ,id: este, esta isto) de este

frons, frontis: (f) fronte.

habitus,us: forma  eodem habitu ( a mesma aparencia).

hic ( adv. ) aquí.

homo , hominis (m) home

hostis-is: (m) inimigo

idem, eadem, idem (pronome de identidade) o mesmo, a mesma, o mesmo.

ille, illa, illud (pronome/ adx) aquel, aquela, aquilo (pode ser el, ela)

illic; adv. alí.

imago, -inis(f): imaxe

incedo, is .ere: andar, avanzar.

inquam: (verbo defectivo ) digo

insanus, -a,-um: (adx) tolo.

ita(adv) así, deste modo

lac, lactis: (n) leite

mei (xenitivo do pronome persoal 1ª persoa singular) de min.

modus, .i: modo, maneira, xeito, forma.

narro,-as- are, avi: contar.

nasus, -i (m) nariz.

-ne? acaso...?

non modo... sed : non só... senón 

nunquam ( adv) nunca

oculus,-i:(m) ollo

omnis, -e: adx. todo

os, oris ( n) boca

pes,pedis (m) pé.

potest  3ª persoa de possum: poder 

praeda,ae(f) botín.

profecto (adv) certamente, sen dúbida

pugna,-ae (f) batalla, loita.

res, -ei (f) cousa, asunto. 

similis, -e: adx. semellante, idéntica

similius: Máis semellante a/que 

simul(adv) ao mesmo tempo

timor-oris: (m) temor.

tunc: (adv) entón

turpissmus,-a.-um: descarado, sen nada de vergoña

ubi? Onde

vera, ae: (f) verdade

virtus-utis(f) valor

vis: (vires) (f) forza 

APRILIA

 

 APRILIA É VENUS ? 

ADXECTIVOS DA TERCEIRA: FORTIS, -E / BREVIS, -E

 Os adxectivos da 2ª e da 1ª tipo: Bonus, - a, - um  / Niger, -gra, -grum/

Os adxectivos da 3ª declinación, tipo omnis,-e / brevis,-e

Como se declinan os adxectivos pola 3ª declinación

OS TEMAS EN I da Terceira Declinación:

 

QUAESTIONES:

1- Imos distinguir entre temas en consonante temas en -i na seguinte listas se substantivos da 3ª declinación:

suavitas,-atis (f)

nubes, -is (f)

regio, -onis (f)

civis, -is (m)

imber, -bris (m)

navis, -is (f)

mare,-is (n)

2- Agora declinemos unha serie de temas parisílabos escolle tres, que un deles sexa neutro:

IDUS DE MARZO MMXXVI

 Que son os Idus de marzo?

unha data que non podes esquecer a partir de hoxe....

Para responder temos que saber de calendario iuliano por suposto do seu artífice:

-  Caius Iulius Caesar. O magnicidio de C. Iulius Caesar:

  INVESTIGA: Pero por que mataron a César?

Lucus Augusti...

ITINERARIO DIDÁCTICO CULTURAL: Mércores 4 de marzo 2026

ROMANIZACIÓN E LATINIZACIÓN DA GALLAECIA: LUCUS AUGUSTI

I-AS FONTES: A través dos achados arqueolóxicos e as referencias escritas da época podemos facermos unha composición de lugar do que supuxeron para Galicia dous momentos da súa historia, os da que se pode considerar a primeira cultura singular de importancia na nosa terra, a cultura Castrexa, e a inmediatamente posterior e que foi todo un proceso de superposición sobre o mundo castrexo, lento, pero inexorable, referímonos ó mundo galaico-romano.

II-A CULTURA CASTREXA: Antes da Conquista de Roma._ Xorde na idade dos metais a finais da idade de Bronce arredor do século VII-VI a. de C. desenvolvéndose con elementos indíxenas, centro europeos e mediterráneos e producindo unha cultura específica no noroeste peninsular. Ata o século II a. C. podemos dicir que permanece illada da influencia romana que se fará máis e máis notable a medida que os romanos avanzan no proceso de conquista da Península ata finalmente dominar e conquistar mesmo o territorio castrexo tras distintas operacións bélicas que rematarán no I d. C.  Precisamente do mundo Galaico-romano é do que coñecemos máis testemuñas, dado que a meirande parte dos castros escavados tiveron o seu momento máis álxido precisamente a partir do século II-III d. C., polo que podemos asegurar que aínda queda moito por estudiar e concretar en canto a vida castrexa de antes da chegada dos romanos.

III- A CONQUISTA DA GALLAECIA: CREACIÓN DO HÁBITAT GALAICO-ROMANO._ Os romanos desexosos de dominar ós pobos cántabros, galaicos e ástures decidiron a conquista interesados en controlar tamén o ouro e outros metais nos que este territorio era rico. As primeiras incidencias no contexto castrexo íanse notar claramente mesmo no xeito de construír e de vivir dos habitantes dos castros: as construcións cuadrangulares, as tégulas, determinados obxectos de uso común como os muíños de man, a cerámica de importación ou sigilata, etc...Un lugar inmellorable para asimilar e entender in situ este proceso é sen lugar a dúbidas o Castro de VIladonga eo seu Museo, a primeira das visitas que imos realizar centrará o noso interese xa que logo nestes aspectos de primeiras incidencias e maduración do proceso de Romanización que se estaría a dar na Gallaecia cando o castro estaba plenamente habitado.

IV_ROMANIZACIÓN: Lucus Augusti é a capitalidade dun dos tres conventus nos que os romanos dividiron administrativamente o territorio da Provincia Gallaecia. Era unha cidade do imperio romano, e como toda cidade haberá algúns elementos que non falten, pero sen dúbida tamén temos que dicir que ou non conservamos ou careceu dalgunhas das construcións típicas das cidades romanizadas. O máis rechamante son as súas murallas as únicas conservadas en toda Europa nas que os carros podían ir en ámbalas direccións, e que foron consolidadas a finais do século III d. C. por medo á inestable situación do Imperio que vivía unha forte crise. Nos arredores de Lugo, e mesmo na cidade atopáronse restos que nos poden indicar claramente por onde e como camiñaba o proceso de Romanización. Faremos un alto especial no apartado da epigrafía e inscricións especialmente abondosas no Museo Provincial de Lugo, recorreremos ás certas nocións de epigrafía latina que demos na clase para poder distinguir entre aras e estelas, e outras inscricións honoríficas, as distintas claves e siglas máis frecuentes, etc...

V_ Lugo: As murallas e a súa Catedral serán o último obxectivo da nosa saída cultural antes de  asistir a unha representación teatral.

VI_-TEATRO GRECOLATINO: Unha comedia de Aristófanes era un reto hai 2500 anos cando se escribiu en Atenas, daquela unha cidade en guerra con Esparta, pero tamén é un reto para o día de hoxe porque a adaptación presentará un conflito entre o mundo masculino e feminino ben distante ao que se daba na Grecia Antiga. Serán capaces de actualizar o seu discurso satisfactoriamente o grupo de teatro que a representa? Terás que argumentar a resposta convenientemente e para iso entender a comedia titulada Asamblea de Mulleres   

QUAESTIONARIUM

QUI¿ QUAE? QUOD? QUO? QUA? UNDE? UBI?

O CASTRO de VILADONGA: Interésanos nesta visita deslindar os aspectos de tradición castrexa dos de influencia romana, ou efectos propios da romanización.

1- Cales serían nas formas das casas as evidencias de que estamos nun castro da época galaico-romana?

2- Describe o castro de Viladonga, elementos construtivos que se conservan no xacemento: 

3- Nas pezas atopadas na escavación e que se atopan no museo enumera 1O que sexan mostra evidente da influencia romana no hábitat o castro, e outras tantas que foran de uso tradicional na cultura castrexa. Razóao.

4-Para que se utilizaban os torques e as arracadas: onde veremos o Torques de Burela? 

5- Con cantas liñas defensivas contaba este castro? 

MUSEO PROVINCIAL DE LUGO:

1- Localiza e transcribe os textos de  dúas aras e dúas estelas funerarias das situadas no Claustro.

2- Hai unha curiosa inscrición realizada en lembranza dunha perruqueira localiza e transcribe o texto.

3- Lembras o nome dalgunha inscrición de tipo honorífico.

4-Localiza na visita a estela de Crecente, atopada a finais do século XX e indica que información nos transmite e en que material está realizada. Quen son os personaxes que aparecen esculpidos no relevo. Por que é tan interesante esta peza 

5- Cales son os motivos máis abondosos na decoración en mosaicos.

6- Unha moeda moi peculiar co rostro de Augusto e unha caetra por que é tan especial?

7- Que é unha arracada? 

AS MURALLAS:

1- En que século aproximadamente foron feitas as murallas e a como foi a súa construción rápida ou lenta ante os materiais que foron utilizados e que podemos observar?

2- Antigamente había catro portas, hoxe son máis, cal cres que é a mellor conservada na súa confección galaico romana? Varia o tipo de material empregado nas portas da muralla?

3- A muralla tiña dúas alturas,  como poderías deducir ti isto mesmo tras a visita ás murallas?

A CATEDRAL DE LUGO:

1- Que estilo arquitectónico domina  nesta catedral?

2- Atopa e intenta  traducir a lenda latina que aparece nun lugar manifesto da catedral. Coméntaa.

Declina as seguintes palabras  palabras clave da excursión: 

Lucus, i: (m)

Augustus, i (m)

imperium, -i (n)

 celtica, -ae (f)

romanus, -a, - um

ornatrix, -icis (f)

pax, cis (f)

miles,-itis (m)

tempus, -oris (n)

Contidos da 2ª avaliación

I-DECLINATIONES ( traer declinator 1ª-2ª 3) 

PRIMA DECLINATIO

SECUNDA DECLINATIO

ADIECTIVUS (I) Bonus,-a,-um / Niger, -gra, -grum.

TERTIA DECLINATIO  (só os temas en consonante)

II- VERBA

Praesentes

Impecfectus

Futurus

Perfectus

Imperativo:

III-ANALISE E TRADUCIÓN (un texto ou oracións de dificultade semellante ás que estivemos facendo ata o de agora)

IV-CULTURA

As mulleres na fundación de Roma

Monarquía romana

Ianuarius

Februarius (non entrará)

Mensis Decem