ITINERARIO DIDÁCTICO CULTURAL: Mércores 4 de marzo 2026
ROMANIZACIÓN E LATINIZACIÓN DA GALLAECIA: LUCUS AUGUSTI
I-AS FONTES: A través dos achados arqueolóxicos e as referencias escritas da época podemos facermos unha composición de lugar do que supuxeron para Galicia dous momentos da súa historia, os da que se pode considerar a primeira cultura singular de importancia na nosa terra, a cultura Castrexa, e a inmediatamente posterior e que foi todo un proceso de superposición sobre o mundo castrexo, lento, pero inexorable, referímonos ó mundo galaico-romano.
II-A CULTURA CASTREXA: Antes da Conquista de Roma._ Xorde na idade dos metais a finais da idade de Bronce arredor do século VII-VI a. de C. desenvolvéndose con elementos indíxenas, centro europeos e mediterráneos e producindo unha cultura específica no noroeste peninsular. Ata o século II a. C. podemos dicir que permanece illada da influencia romana que se fará máis e máis notable a medida que os romanos avanzan no proceso de conquista da Península ata finalmente dominar e conquistar mesmo o territorio castrexo tras distintas operacións bélicas que rematarán no I d. C. Precisamente do mundo Galaico-romano é do que coñecemos máis testemuñas, dado que a meirande parte dos castros escavados tiveron o seu momento máis álxido precisamente a partir do século II-III d. C., polo que podemos asegurar que aínda queda moito por estudiar e concretar en canto a vida castrexa de antes da chegada dos romanos.
III- A CONQUISTA DA GALLAECIA: CREACIÓN DO HÁBITAT GALAICO-ROMANO._ Os romanos desexosos de dominar ós pobos cántabros, galaicos e ástures decidiron a conquista interesados en controlar tamén o ouro e outros metais nos que este territorio era rico. As primeiras incidencias no contexto castrexo íanse notar claramente mesmo no xeito de construír e de vivir dos habitantes dos castros: as construcións cuadrangulares, as tégulas, determinados obxectos de uso común como os muíños de man, a cerámica de importación ou sigilata, etc...Un lugar inmellorable para asimilar e entender in situ este proceso é sen lugar a dúbidas o Castro de VIladonga eo seu Museo, a primeira das visitas que imos realizar centrará o noso interese xa que logo nestes aspectos de primeiras incidencias e maduración do proceso de Romanización que se estaría a dar na Gallaecia cando o castro estaba plenamente habitado.
IV_ROMANIZACIÓN: Lucus Augusti é a capitalidade dun dos tres conventus nos que os romanos dividiron administrativamente o territorio da Provincia Gallaecia. Era unha cidade do imperio romano, e como toda cidade haberá algúns elementos que non falten, pero sen dúbida tamén temos que dicir que ou non conservamos ou careceu dalgunhas das construcións típicas das cidades romanizadas. O máis rechamante son as súas murallas as únicas conservadas en toda Europa nas que os carros podían ir en ámbalas direccións, e que foron consolidadas a finais do século III d. C. por medo á inestable situación do Imperio que vivía unha forte crise. Nos arredores de Lugo, e mesmo na cidade atopáronse restos que nos poden indicar claramente por onde e como camiñaba o proceso de Romanización. Faremos un alto especial no apartado da epigrafía e inscricións especialmente abondosas no Museo Provincial de Lugo, recorreremos ás certas nocións de epigrafía latina que demos na clase para poder distinguir entre aras e estelas, e outras inscricións honoríficas, as distintas claves e siglas máis frecuentes, etc...
V_ Lugo: As murallas e a súa Catedral serán o último obxectivo da nosa saída cultural antes de asistir a unha representación teatral.
VI_-TEATRO GRECOLATINO: Unha comedia de Aristófanes era un reto hai 2500 anos cando se escribiu en Atenas, daquela unha cidade en guerra con Esparta, pero tamén é un reto para o día de hoxe porque a adaptación presentará un conflito entre o mundo masculino e feminino ben distante ao que se daba na Grecia Antiga. Serán capaces de actualizar o seu discurso satisfactoriamente o grupo de teatro que a representa? Terás que argumentar a resposta convenientemente e para iso entender a comedia titulada Asamblea de Mulleres
QUAESTIONARIUM
QUI¿ QUAE? QUOD? QUO? QUA? UNDE? UBI?
O CASTRO de VILADONGA: Interésanos nesta visita deslindar os aspectos de tradición castrexa dos de influencia romana, ou efectos propios da romanización.
2- Describe o castro de Viladonga, elementos construtivos que se conservan no xacemento:
3- Nas pezas atopadas na escavación e que se atopan no museo enumera 1O que sexan mostra evidente da influencia romana no hábitat o castro, e outras tantas que foran de uso tradicional na cultura castrexa. Razóao.
4-Para que se utilizaban os torques e as arracadas: onde veremos o Torques de Burela?
5- Con cantas liñas defensivas contaba este castro?
MUSEO PROVINCIAL DE LUGO:
2- Hai unha curiosa inscrición realizada en lembranza dunha perruqueira localiza e transcribe o texto.
3- Lembras o nome dalgunha inscrición de tipo honorífico.
4-Localiza na visita a estela de Crecente, atopada a finais do século XX e indica que información nos transmite e en que material está realizada. Quen son os personaxes que aparecen esculpidos no relevo. Por que é tan interesante esta peza
5- Cales son os motivos máis abondosos na decoración en mosaicos.
6- Unha moeda moi peculiar co rostro de Augusto e unha caetra por que é tan especial?
7- Que é unha arracada?
AS MURALLAS:
1- En que século aproximadamente foron feitas as murallas e a como foi a súa construción rápida ou lenta ante os materiais que foron utilizados e que podemos observar?
2- Antigamente había catro portas, hoxe son máis, cal cres que é a mellor conservada na súa confección galaico romana? Varia o tipo de material empregado nas portas da muralla?
3- A muralla tiña dúas alturas, como poderías deducir ti isto mesmo tras a visita ás murallas?
A CATEDRAL DE LUGO:
1- Que estilo arquitectónico domina nesta catedral?
2- Atopa e intenta traducir a lenda latina que aparece nun lugar manifesto da catedral. Coméntaa.
