martes, 6 de decembro de 2022

FUTURUM

 


Imos aprender un novo tempo verbal: O FUTURO:


 QUAESTIONES:


I- Conxuga o futuro dos seguintes verbos:

- Ambulo, -as, - are: Andar.

- Habeo, -es,-ere: Ter.

- Mitto, -is, -ere; enviar

- Venio, -is, -ire: Chegar

 

II- Visualiza o seguinte vídeo  e logo proba a escribir o futuro do verbo SUM, ES, ESSE (ser, estar)



mércores, 30 de novembro de 2022

VIRGILIUS ET AENEAS

 VIRGILIUS 

Algúns versos famosos da súa obra:

 

                                   Tantaene animis caelestibus irae?

                               Había tanta cólera nos seres celestes?

                        ibant obscuri sola sub nocte per umbram  

                        Ían escuros baixo a solitaria noite a través das sombras...

          Est mollis flamma medullas intereaet tacitum vivit sub pectore vulnus.

         Unha lapa devora as súas moles entrañas e habita baixo o seu corazón unha ferida calada.

 

AENEAS 

 TRES QUAESTIONES:

I. Por que A Eneida é unha obra de encargo? Virxilio, o seu autor,  quixo emular a Homero como o fixo?

II.  Cando foi escrita A Eneida? É un milagre que se conserve este libro da Eneida? 

III. Resume o argumento da Eneida despois de visualizar o segundo vídeo.

IV. Un texto sobre AENEAS para traducir. 

martes, 29 de novembro de 2022

EGO CLAUDIUS


COMO MATARON A CLAUDIO?

 Hoxe imos rememorar un libro de Robert Graves e unha serie vella realizada pola BBC sobre a vída dun emperador, Claudio.

CUESTIÓN: 

Atendendo a partir do minuto 33 aproximadamente deste derradeiro capítulo da famosa obra tenta reconstruír coas túas palabras o que acontece arredor da morte de Claudio  indicando neste resumo ademais algo sobre  Claudio e a súa obsesión por recuperar a Res pública, Británico e a súa toga viril, Agripina e o seu fillo Nerón e mesmo  Narciso que funciona por momentos como narrador complementario.  

Por que vemos este fragmento sobre Claudio, para dar comezo polo final ao noso estudio da Historia de Roma neste curso. Tentaremos chegar ata o memoneteo no que o Imperio Romano era o maior imperio do mundo, saber como se foi erguendo e coñecer os seus principais protagonistas. 

luns, 14 de novembro de 2022

 

Declinator 2ª declinación

Usando o declinator tenta agora traducir o seguinte texto:


Agora que xa coñecemos a primeira e a segunda declinacións podemos tamén comprender mellor outro tipo de palabras moi frecuentes nos textos que tamén se declinan: os adxectivos. Podemos ver como funcionan en ADIECTIVUS (I)

LUPUS ET AGNUS
Lupus et agnus in fluvii ripa aquam potabant. Superior stabat lupus longeque inferior agnus. Agnus parvus et innoxius erat, at lupi audacia magna erat. Agni et cervi lupos timent, nam lupi agnos saepe devorant. Agnus lupum videt et fugam temptat, sed lupus videt etiam agnum et causam iniuriae quaerit.
- Tua causa -dicit- aqua turbida est.

At agnus respondet:
- Tu potas superior et aqua decurrit a te.

Tamen lupus iniustus timidum agnum vulnerat et devorat.

Sic viri iniusti fictis causis viros infirmos et innoxios saepe opprimunt.

 

VOCABULA

a (prep. de ablativo) desde.

agnus, -i(m): año

aqua,-ae(f): auga

at: conx. pero

audacia,-ae: (f). osadía, atrevemento.

causa,-ae(f): causa

cervus-i (m): cervo

decurro,-is,-ere: discorrer

etiam: adv. Tamén

fictus, -a,-um: ficticia, falsa

fluvius,-ii (m): río

fuga, -ae (f): fuga

infirmus-a,-um: débil

innoxius, -a,-um: inofensivo, tímido

iniuria,-ae(f): inxuria, ataque.

Iniustus-a-um: inxusto

inferior: (na parte máis baixa)

longe: adv. Máis afastado, lonxe.

lupus,-i(m): lobo

nam: conx. posto que

opprimo.-is,-ere, opressi: oprimir.

poto-as-are-avi: beber

quaero, -is,-ere, quaesi: procurar, buscar

ripa, -ae(f): ribeira

saepe: adv con frecuencia

sic: (adv) así, deste xeito.

sto, -as,-are: estar

superior(na parte máis alta)

tamen (adv.): Pola contra, porén

tempto-as-are-avi: intentar

timeo, -es-ere –ui: temer

tu (te) pronome persoal.

turbidus,-a-um: enlodada, revolta

video,-es,-ere, vidi: ver

vir,-i: (m) home

vulnero, -as,- are,- avi: ferir

 


xoves, 10 de novembro de 2022

Rematar labores

Imos rematar labores coa Primeira declinación antes de pasar á Segunda 

COLUMBA ET FORMICA (analizar o texto e traducilo)

- MINERVA ET DIANA (analizar e traducir)




martes, 8 de novembro de 2022

O NACEMENTO EN ROMA




O NACEMENTO NA ANTIGA ROMA

 En Roma, como tamén na antiga Grecia, o recén nacido debía ser recoñecido polo pai, que lle impoñía o nome. Os nenos ou nenas que non eran recoñecidos (por ser ilexítimos, por exceso de fillos, por falta de recursos para crialos, por enfermidade, por ser nena...) eran abandonados: algúns deles eran recollidos por outras parellas ou simplesmente acollidos como escravos.

Nunha carta enviada a súa esposa dende Exipto  Tiberio,un cidadán romano, padre preocupado polo parto inminente, dáballe as seguintes indicacións:

"Prégoche que coides do neno e se recibo axiña a miña paga, enviareicha de contado. Se tes o neno antes da miña volta e é varón, déixao vivir; se é unha nena, expona" (Papiro de Oxirrinco 744)

 Se o pai non aceptaba ao recén nado e procedía ao abandono do fillo ou filla que se denominaba expositio. Pero cando o pai romano recoñecía ao seu fillo ou filla facíao oficial ao oitavo ou noveno día do nacemento no transcurso dunha cerimonia familiar coñecida como lustratio. Consistía este rito en erguer ao neno do chan, purificalo e colocarlle ao redor do pescozo un amuleto (bulla se era un neno, ou lunula se era unha nena) que o debía protexer dos maleficios durante a infancia. Remataba a cerimonia coa imposición do nome. Como todas as sociedades antigas, a romana era machista e xa dende o berce imos notar claras diferenzas entre homes e mulleres, tamén entre cidadáns e escravos.


OS NOMES DOS NENOS

Aos nenos dábaselles un praenomen, ou nome de pía, pero cando eran adultos usaban o tria nomina. Vexamos un exemplo: Apius Claudius Caecus, Caius Iulius Caesar
praenomen:  Apius, Caius (nomes de pía)
nomen:  Claudius, Iulius (nome da súa linaxe, o que para nós sería o 1º apelido)
cognomen: Caecus (cego), Caesar (elefante) unha especie de alcume.

Ás veces existían un agnomen, nome a maiores do tria nomina como de distinción, por exemplo dunha vitoria. Publius Cornelius Scipio Africanus (por ser un dos xefes militares máis significados  contra os cartaxineses).

O tria nomina só servía para quen era liber (libre) ou ingenuus (fillo de libre); os escravos e libertos e estranxeiros tiñan outros nomes que máis adiante detallaremos, pero podían responder ao lugar de procedencia dos mesmos ou de seren adoptados tomaban os nomes dos adoptantes engadíndolle o sufixo -anus.

Como sucede tamén noutras moitas culturas o nome do pai era herdado polo fillo e existen verdadeiros casos de confusión dos personaxes aos que se refiren os documentos porque a semellanza dos nomes é un problema para identificar á persoa. Por iso é frecuente a creación de sufixos de onde logo naceron os nosos apelidos (Fernández, fillo de Fernando, Robinson, fillo de Robin).

Para saber máis sobre o tria nomina.


OS NOMES DAS NENAS

Ás nenas, pola contra, só se lles poñía o nomen de tal modo que todas as nenas da familia Claudia se chamaban Claudia, pero cando había máis dunha habitualmente engadíaselle un cognomen coa orde do nacemento Claudia Secunda, Annia Tertia, Sulpicia Minor, Servililla... e co tempo estas mulleres son denominadas polo número (Tertia ou Quintia). 

Unha listaxe de nomes latinos

 QUAESTIONES:
1- Por que cres que se lle colocaban amuletos aos áis: puer et puella recén nacidos?
Cres que había unha mortalidade infantil elevada? Traduce a seguinte lápida cristiá antes de responder.

2- Como se chaman os obxectos que aparecen nas fotos adxuntas?

3- Que che parece que as mulleres non tivesen nome propio?

Para saber máis: puer et puell